Hangbrievenbus

Hangbrievenbus Holland in het ZZM

Deze brievenbus van het type ‘Holland’ uit 1929 hangt in het buitenmuseum van het Zuiderzeemuseum.

Hangbrievenbus model 1929

Recentelijk (2022) weer geschilderd in een fractie lichtere dan de originele kleur, als we een vergelijk maken met de foto (zie links) op de website Iconen van de post.

Het ontwerp is van Anton Kurvers (1889-1940), die ook een prachtige bus voor de Gemeentegiro van Amsterdam maakte. Van alle bekende Nederlandse brievenbussen is dit toch het favoriete model van De Balk. Op alle vlakken precies goed, zelfs de iets oversized ‘P’ van Posterijen. Zwaar ook, want van gietijzer deze bus. De website Iconen van de post zegt daarover:

“De hangbrievenbus Holland van ontwerper Anton Kurvers is een voorbeeld van de stijlopvattingen van de jaren dertig van de twintigste eeuw waarin veel ontwerpers en architecten bouwen volgens de Amsterdamse School.

De hangbrievenbus Holland heeft de vorm van twee ineengestoken rechthoekige blokken. In de rechterzijde zit een horizontale brievengleuf, van binnen beschermd door beweegbare tanden en gedekt door een platte kap, die als rand langs de voorzijde doorloopt.”

Aan de muur van een vervallen pand, langs het spoor bij Hoogkarspel, hangt een exemplaar van de ‘Holland’ brievenbus. Deze is in een merkwaardig kleurtje halfbakken overgeschilderd (passend bij de staat van het huis, dat wel), maar daaronder lijkt het exemplaar groen te zijn geweest. Toch een wat treurig eind voor deze bus. Of dit een originele locatie is geweest is niet duidelijk, maar lijkt onwaarschijnlijk.

Hangbrievenbus in Hoogkarspel
Hangbrievenbus, bijna onherkenbaar

En niet ver daarvandaan nóg een verweerd exemplaar, langs de N506 in de buurt van Hem (De Hout). Aangezien de letters Posterijen hier rood zijn zal ook deze bus een keer zijn overgeschilderd, maar wel lang geleden. De bus is in gebruik als brievenbus bij een woonhuis. Dat betekent dat men in bezit is van de sleutel. Misschien heeft de PTT de bussen ooit weggegeven of verkocht.

Hangbrievenbus in de buurt van Hem (de Hout) langs de N506
Hangbrievenbus in de buurt van Hem (de Hout) langs de N506

Dat deze omgeving rijk is aan oude hangbrievenbussen blijkt ook wel uit een exemplaar van de ‘plattelandsbus’ van Nicolaas de Koo (ontwerp 1949, in gebruik vanaf 1952) aangetroffen bij het kerkje op Binnenwijzend (bij Westwoud).

Bus van Nicolaas de Koo

Daaronder (nog net te zien) zit nog de modernere plastic buitenbus van Friso Kramer. Het lijkt erop dat beide bussen gebruikt kunnen worden voor post bestemd voor nummer 54 (de opening van de oude, zwart geschilderde bus is namelijk niet dichtgemaakt).

Voormalige PTT brievenbus
Voormalige PTT brievenbus

Dit model brievenbus van ptt post, de zogeheten enkelvoudige bus uit 1987, lijkt sterk op het huidige model dat in gebruik is in kleinere kernen. De bewoners hebben er weliswaar een grote twee op aangebracht en een sticker tegen reclamedrukwerk, maar enigszins verwarrend blijft het.