Wijzerloos de klok rond

Klok zonder wijzers Noorderkerk Hoorn

De klok van de Noorderkerk in Hoorn moet het al enige tijd zonder wijzers stellen en het is niet de verwachting dat die op korte termijn weer terugkeren.

De laat-middeleeuwse kerk is namelijk inmiddels een evenementenlocatie geworden en daar speelt tijd een rol, maar niet als het geld kost. Wellicht ontbreekt ook het uurwerk. Zonder wijzers kan de klok in elk geval niet voor of achter lopen. Een foto op Wikipedia uit 2010 toont ze nog.

Op de wijzerplaat zien we de 4 aangeduid met vier streepjes en niet met IV. Dat is bij veel kerkklokken het geval. De Balk kreeg een online artikel doorgestuurd met de kop “Mysterie opgelost: dit is waarom het cijfer 4 op kerkklokken verkeerd is geschreven”. Het is maar wat je opgelost noemt, want er worden vier mogelijke verklaringen voor het ‘mysterie’ gegeven, waaronder een paar twijfelachtige.

Het is ook altijd een beetje oppassen geblazen wanneer iets als verkeerd bestempeld wordt. Zo verkeerd kon je het niet doen in het verleden. De oude Romeinen hadden namelijk weinig regels voor de notatie van cijfers, veel daarvan zijn later pas bedacht. De combinatie IV voor 4 werd vermeden en in plaats daarvan werd IIII gebruikt. Volgens sommigen was dit omdat IV de beginletters van de Romeinse oppergod Jupiter (IVPITER) vormen. Zoals meer dingen uit de oudheid is dit gebruik voortgezet (tot enkele eeuwen geleden) op monumenten en klokken.